Maraqlıdır / Xəbəriniz olsun!

Müsəlman ixtiraçıları dünyaya nələr bəxş edib

Lale | 2-11-2013, 21:00
3 208 28

 
  Avropa və Qərb ölkələrinin müsəlman dünyasına və müsəlmanlara qarşı münaqişəli və düşmən kimi münasibətlərinə baxmayaraq, müsəlmanlar dünyaya bir çox şeylər bəxş etmişdir. Bu gün içdiyimiz qəhvəni, restoranlarda 3 cür yemək növünü və çeki məhz müsəlman ixtiraçıları aşkar edib. 
 

1. Qəhvə
Bir rəvayətə görə , Ərəb Xalid cənub Efiopiyanın Kaffa ərazisində qoyunlarını otararkən müşahidə edib ki, qoyunlar müəyyən giləmeyvəni yedikdən sonra çox enerjili olurlar. Xalid bu giləmeyvələri toplayıb, ilk dəfə qəhvə dəmlədi. Qəhvənin ilk dəfə tarixi ixracı Efiyopiyadan Yemenə olub. 15-ci əsirdə isə qəhvəni Məkkədən Türkiyəyə gətirirlər və burdan isə 1645-ci ildə Venesiyaya gəlib çıxır. 1650-ci ildə türk Pasqua Rosi Londonun Lombard küçəsində qəhvəxana açır. Qəhvə sözünün yolu isə, çox uzun oldu: ərəblərdə "qəhvə", türklərdə "kahve", italyanlarda" kaff", ingilislərdə "koffee", ruslarda isə "kofe" kimi səsləndi.

2.Kamera
Qədim yunanların dediyinə görə, gözlər işıq buraxır və insanlar bu işığın nəticəsində görür. 10-cu əsirdə yaşamış riyaziyatçı, astranom və fizik olan ibn el Haytam isə anlayır ki, əslində işıq gözlərə daxil olur.İşğın müxtəlif çatlardan və deşiklərdən necə keçməsini müşahidə etməklə Haytam anlayır ki, çatlar kiçildikcə görüntü daha yaxşı olur. Bu müşahidənin nəticəsində Haytam ilk kamera obskurunu ixtira edir. kamera sozü ərəb dilindən "qamara", " qaranlıq və ya xüsusi otaq " deməkdir. Əl Haytam həmçinin fizika elmini, fəlsəfi elmdən eksprimentala keçirib.

3.Şahmat
Şahmatı hələ qadim Hindlilər oynayırmış. Lakin onların oynadığı oyun, bizlərə məlum olan bugunkü şahmat oyunundan çox-çox fərqlənirmiş. Şahmatın müasir versiyası isə, ilk dəfə İranda ortaya çıxdı. İrandan qərb və Avropya, 10-cu əsirdə isə İspaniyaya yayıldı.
 

4.Paraşüt

Rayt qardaşlarından da min illər əvvəl uçan cihaz icad etmək ideyyası müsəlman şairi olan astronom və mühəndis Abbas ibn Firnasın ağlına gəlmişdir. 850-ci ildə Firans, əyninə geniş plaş geyinib və bu plaşa nazik taxtalr qoşub məscidin damından tullandı. Firans ümid edirdi ki, o quş kimi göydə uçacaq. Amma palş buna maneçilik yaratdı. Alim yerə dəyərək yüngül qorxu və kiçik xəsarət aldı. 70 yaşında Firans cihazını daha dəqiqləşdirib dağın başından tullandı. Bu dəfə o,10 dəqiqə havada uca bildi. Lakin yerə endikdə qəzaya uğrayıb həlak oldu. Bələcə ilk dəfə dünyaya paraşütü bəxş etdi.


5.Sabun və şampun

Gündəlik yuyunmaq islamın hər gün üşün qaydası və tələblərindən biridir. Bəlkə də buna görə məhz müsəlmanlar sabun reseptinin yaxşılaşdırılması üçün çalışırdılar. Əlbətə hamıya məlumdur ki, sabun qədim misirlilərdə və romalılarda da mövcud idi. Lakin məhz ərəblərin ağlına natrium hidroksidi və bitki yağlarının aromatik birləşməsin gəlib. 1759-cu ildə İngiltərəyə şampun gəlib çıxdı. Braytonda isə bir müsəlman hamam açdı.


6. Müasir kimiya.
Kimyagərliyi kimiyaya keçirən alim, Yabir ibn Həyyam olmuşdur. 9-cu əsirdə onun açdığı, distillə, kristiallaşma, ərimə, emal, oksidləşmə, buxarlanma və filtirasiya kimi funksiyalardan müasir kimya elmi hələ də istifadə edir. Həyyam həmçinin kükürd və azot turşusunu və distillə cihazını aşkar edib. Bu cihaz olmasaydı müasir dövrümüz spirtli ickilərsiz və ətriyyatda istifadə edilən ətirlərsiz qalardı.

7. Cərrahi alətlər 
Müsəlman cərrahı əl Zahrəvinin icad etdiyi skalpel, cərrah maşası, cərrah mişarı, qyçısı kimi alətlər müasir medisinada bu gunkü günə qədər də istifadə edilir. William Harveydən 300-il əvvəl müsəlman həkimi olan ibn Hafiz 13-cü əsirdə qan dövarnı prosesini təsvir edib. Müsəlman həkimləri antistetiki və kataraktanı çıxarılması üçün oyuq iynəni də icad edibəlr.

8. Yel dəyirmanı
Ərəblər yel dəyirmanı 634 ildə icad edibr və qarğıdalı və su təchizatı üyütmək üçün istifadə edilmişdir.Ərəbistan səhralarında yeganə enerji mənbəsi külək idi. Bir istiqamətdə qopan küləyin enerjisindən tam gücü ilə istifadə edirdilər. Dəyirmanın 6 və ya 12 qanadı vardı. Qanadların üstü parça və ya palma yarpaqları ilə örtülü idi. Avropada ilk yel dəyirmanları 500 il sonra ortaya çıxdı.

9. Peyvənd
İlk peyvənd ideyyası təklifi Jenner və Pasteurdən yox müsəlmanlardan yaranıb. Avropaya bu texnika 1724-cü ild Türkiyədən gəlib. Bu prosesi İngilis səfirinin arvadı müşahidə etməklə dünyaya aşkar etdilər. Türkiyədə isə hələ 50 il ondan əvvəl çiçək xəstəliyinə qarşı peyvənd edirdilər.

10. Avtoqələm
İlk avtoqələmi 953-ci ildə sultan üçün icad ediblər. Hokümdar onun əllərini və paltarını batırmayan qələm icad etməyi tələb edib. Elə o vaxtdan indiyə qədər sapin ucuna mürəkkəbin gəlmə sistemi müsəlmanların icad etdiyi kimidə qalır.

11. Nömrələnmə sistemi
Bütün dünyada nömrələnmə sistemi, Hindistandan gəlib. Lakin, nomrələnmənin rəqəm forması müsəlman riyaziyatçısı əl Həvrazimi və əl Kindi tərəfindən 825-ci ildə icad aşkar olunub. " Cəbr "-in partativi əl Həvrazimin "Əl- Cəbr va əl- Muqabilah " kitabından götürülmüş və prinsiplərindən bugünkü günə qədər də istifadə edilir. Triqonometriya və alqoritmləri və nəzəriyyəsi , o cümlədən müsəlman riyaziyyatçılarının işlərinin nəticələri yalnız 300 il sonra Avropaya gəldi. 

12. 3 növdən ibarət yemək

Üç kurs yemək konsepsiyası - şorba, ondan sonra isə ət və ya balıq yeməyi, sonra isə, meyvə və qoz-fındıq yeməyi 9-cu əsirdə İraqdan Cordovuya əl ibn Nafi gətirib. O həmçinin məişətdə billur stəkanlardan istifadəni də gətirdi.


13.Xalçalar
Orta əsr müsəlmanları xalçanı cənnətin ayrılmaz hissəsi hesab edirlərmiş. Toxuculuq texnikasi hələ o vaxtlar ərəblərdə geniş inkişaf etmişdi. Hər zaman yeni-yeni rənglər və boyalr aşkar edirdilər. Avropada isə o zamanlar toxunulmuş kiçik kilimlərdən istifadə edirdilər. 

14.Çek
Əgər müsəlmanlar olmasaydı bu gün bəlkədə çeklər mövcud olmazdı. Çek sözünün özü, ərəb sözü olan "saqq” sözündən götürülmüşdür. Mənası isə, mal alarkən qiymətini ödəmək üçün yazılı öhdəlik deməkdir. Çekin icad olunması səbəbi məsafə uzun olduqda pulun daşınmasının təhlükəli olduğundan yaranaıb. Hələ 9-cu əsrdə müsəlman iş adamları Çində, Bağdadda banklarda çekləri nağd edə bilirdilər.

15. Yer kürəsi topu
9-cu əsirdə müsəlman alimləri yer kürəsinin top formasında olduğunu deyirdilər. Astranom ibn Hazm isə sübut etdi ki, günəş hər zaman yer kürəsinə nisbətən xüsusi şaquli nöqtədə yerləşir. Bu araşdırmanı Qalileyə qədər 500-il əvvəl aşkar edilib. Müsəlman astranomlarının hesablamları o qədər dəqiq olub ki, onlar ekvatorun uzunluqunun bizə məlum olan bu gunkü 40253,4 kilometrindən cəmisi 200-kilometr kəm demişlər.

16. Tarpedo və raketlər
Çinlilərin selitridən barıtı feyrverklər üçün istifadəsinə baxmayaraq, məhz ərəblər kalium nitrati təmizləyib, onun hərbidə istifadəsini kəşf ediblər. 15-si əsirdə isə ərəblər "özü hərəkət və təmiz yanan yumurta" adlandırdıqları raketanı icad ediblər.

17. Bağlar
Orta əsr Avropasında əkin bağları mövcud idi. Lakin yalnız ərəblər bağları istirahət və meditasiya üçün istifadə edirdilər. 11-ci əsirdə ilk kral bağları müsəlman İspaniyasında əmələ gəlib. Qərənfil və lalələrin vətəni də, müsəlman ölkələri sayılır. 

 
@Xəbər azadqadin.az saytına məxsusdur, istifadə edilərkən istinad mütləqdir.
   

Redaktə etdi: Leyla Məhərrəmova


ESMERRi | 22 fevral 2016 22:51 | Status: Brilliant user | Şərh: 5 379
Sitat: Gunnare_ok
Peyvənd
yox da.. ilk peyvend cicek xesteliyinin peyvendi olub,avropada yaranib mikrobioloq Louis Pasteur ve hekim Jennerin isleri esasinda yaranib

Sitat: Gunnare_ok
Peyvənd
yox da.. ilk peyvend cicek xesteliyinin peyvendi olub,avropada yaranib mikrobioloq Louis Pasteur ve hekim Jennerin isleri esasinda yaranib


Sitat: N....N92
təşəkkürlər
N....N92 | 29 noyabr 2014 14:05 | Status: Professional user | Şərh: 4 351
təşəkkürlər
1ce 2miz | 3 fevral 2014 11:41 | Status: Qonaq | Şərh: 0
Maraqlı idi təşəkkürlər
denizdeniz | 4 noyabr 2013 00:12 | Status: Şərhçi | Şərh: 197
maraqlidir tessekkurler
Gunnare_ok | 3 noyabr 2013 19:56 | Status: VİP user | Şərh: 332
Peyvənd
yox da.. ilk peyvend cicek xesteliyinin peyvendi olub,avropada yaranib mikrobioloq Louis Pasteur ve hekim Jennerin isleri esasinda yaranib
ay gunes | 3 noyabr 2013 19:34 | Status: VİP user | Şərh: 916
tewekkurler.
Lumia | 3 noyabr 2013 15:22 | Status: Professional user | Şərh: 5 378
Tesekkurler,maraqli melumatdir.
nurays | 3 noyabr 2013 13:00 | Status: VİP user | Şərh: 908
Sitat: G-DAMLA
Maraqlidi tewekkurler
Lady Nara | 3 noyabr 2013 13:00 | Status: VİP user | Şərh: 1 026
Bu ixtiralar Allahin muselmanlara bexs etdiyi mocuzelerdir.Helal olsun butun muselmanlara

Melumat ucun tesekkurler muselman bacim)))
sadəcə MƏN | 3 noyabr 2013 12:56 | Status: Brilliant user | Şərh: 4 771
Sitat: rosee
muselmanlarin nese ixtira etmesine inanmiram.

İnanıb-inanmamaq sizə qalıb...Amma tarixi faktlar var.Bunları danmaq olmaz!Həm bu qürurverici bir şeydir axı..
ALLEGRETTO | 3 noyabr 2013 12:53 | Status: Gümüş user | Şərh: 2 218
həə dünən emosional çıxış etdimsə üzr istəyirəm)) ..sadəcə burdakı insanların yanlış yaxud yarımçıq məlumatlandırılması mənə pis təsir edir ..türklər demişkən moralım pozulur)))..
sadəcə MƏN | 3 noyabr 2013 12:49 | Status: Brilliant user | Şərh: 4 771
medisinada
"Tibb" demək istəmisiz yəqin..Çoxlu orfoqrakik səhvlərə baxmayarq maraqlı xəbərdir.Amma burada 1 çox görkəmli türk alimlərinin adları çəkilməyib,xüsusən coğrafiya,riyaziyyat-astronomiya,tibb sahəsində...
Ayan92 | 3 noyabr 2013 12:31 | Status: Professional user | Şərh: 3 056
Sitat: Leyla.
Maraqli melumat ucun cox sagolun.
Inci deniz | 3 noyabr 2013 11:51 | Status: Yazar | Şərh: 2 379
Secilmislere elave etdim.Cox deyerli melumatdi.Muselmanlar tarixen her seyde inkisaf etmisler.Bu faktdir
Leyla. | 3 noyabr 2013 11:01 | Status: Professional user | Şərh: 2 597
Maraqli melumat ucun cox sagolun.
Mehdiyeva Cinara | 3 noyabr 2013 09:49 | Status: VİP user | Şərh: 1 038
maraqli melumatdir.
tesekkurler
Ulviyye | 3 noyabr 2013 09:06 | Status: Gümüş user | Şərh: 2 839
melumatlandirdiqiz ucucn saq olun baciw
Seyidli | 3 noyabr 2013 03:04 | Status: Yazar | Şərh: 2 706
Əla xəbərdir, təşəkkürlər Laləm!
Aynur_Mezahirli | 3 noyabr 2013 01:55 | Status: Qonaq | Şərh: 0
tesekkurler!
ww.ss | 3 noyabr 2013 01:34 | Status: VİP user | Şərh: 695
Tewekurlerrrr
ALLEGRETTO | 3 noyabr 2013 01:11 | Status: Gümüş user | Şərh: 2 218
BU XƏBƏRDƏ ƏRƏB MİLLƏTİNDƏN ALİMLƏRƏ ÜSTÜNLÜK VERİLİB MƏNCƏ BU DİGƏR MİLLƏTLƏRDƏN OLAN MÜSƏLMANLARA BÖYÜK HAQSIZLIQ!!..TÜRK MƏNŞƏLİ ALQORİTMİN BANİSİ FAKTİKİ OLARAQ MÜASİR HESABLAMA SİSTEMİNİ YARADAN MƏHƏMMƏD ƏL XARƏZMİ ..BÖYÜK İSLAM TÜRKÜSTAN ALİMİ AVROPADA 2-NCİ PLATON LƏQƏBİYLƏ TANINAN FİLOSOF ƏL FƏRABİ YAXUD FARS MİLLƏTİNDƏN OLAN MÜASİR TİBBİN ATASI SAYILAN ƏBU ƏLİ İBN SİNADAN NİYƏ MƏLUMAT YOXDUR?? HƏLƏ ADINI ÇƏKMƏDİYİM BİR ÇOOX TÜRK FARS VƏ DİGƏR MİLLƏTLƏRDƏN NƏ QƏDƏR ALİM VAR.İSLAMI ANCAQ ƏRƏBLƏRMİ İNKİŞAF ETDİRİB??!! ƏLBƏTTƏKİ YOOX.P.S HÖRMƏTLİ YAZAR VƏ REDAKTORLAR ELMİ VƏ TARİXİ BİLGİLƏRƏ AİD XƏBƏRLƏRDƏ DİQQƏTLİ OLUN ..ƏKS HALDA USERLƏRİ YANLIŞ VƏ YA YARIMÇIQ MƏLUMATLANDIRMIŞ OLURSUNUZ!

Sitat: ALLEGRETTO

13.Xalçalar
Orta əsr müsəlmanları xalçanı cənnətin ayrılmaz hissəsi hesab edirlərmiş. Toxuculuq texnikasi hələ o vaxtlar ərəblərdə geniş inkişaf etmişdi. Hər zaman yeni-yeni rənglər və boyalr aşkar edirdilər. Avropada isə o zamanlar toxunulmuş kiçik kilimlərdən istifadə edirdilər. 
ƏLAVƏ OLARAQ QEYD EDİM ƏRƏBLƏRDƏ XALÇA MƏDƏNİYYƏTİ HEÇ ZAMAN OLMAYIB ONLARIN BACARDIĞI ANCAQ QAMIŞDAN TOXUNMA AYAQALTI KİLİMLƏR ..XALÇAÇILIĞI ƏRƏBLƏRƏ GƏTİRƏN QƏDİM TÜRKLƏR VƏ İRANLILARDIR . VALLAH ƏRƏBDƏ XALÇA OLDUGUNU MÜASİR ZAMANDA BELƏ EŞİTMƏMİŞƏM AMMA İRAN(ŞİRAZ İSFAHAN) VƏ AZƏRBAYCAN(QARABAĞ GƏNCƏ ŞAMAXI) BƏZƏKLİ XALÇALAR ..DÜNYADA MƏŞHURDUR!
Nara | 3 noyabr 2013 00:38 | Status: Yazar | Şərh: 1 718
cox SAGOLUN XEBER UCUN COOX MARAQLIDI
DENIZ QIZI3 | 2 noyabr 2013 23:19 | Status: Gümüş user | Şərh: 3 858
Sitat: Gizem-P.
Maraqlidi Tewekkurler fellow
Melek | 2 noyabr 2013 23:14 | Status: Gümüş user | Şərh: 914
Maraqlidi Tewekkurler fellow
yalniz arzu | 2 noyabr 2013 22:54 | Status: Gümüş user | Şərh: 1 759
Sitat: drop
maraqli faktlardi. tewekkurler
Nazlı_Kız | 2 noyabr 2013 22:48 | Status: Brilliant user | Şərh: 6 473
Maraqlidi tewekkurler
drop | 2 noyabr 2013 22:33 | Status: Gümüş user | Şərh: 2 448
maraqli faktlardi. tewekkurler
Lale | 2 noyabr 2013 22:23 | Status: Yazar | Şərh: 3 264
Sitat: rosee
muselmanlarin nese ixtira etmesine inanmiram.

omrum, amma faktdir...
rosee | 2 noyabr 2013 22:22 | Status: Professional user | Şərh: 1 850
muselmanlarin nese ixtira etmesine inanmiram.